Kinderen van 0 tot 18 jaar: klachten en behandelingen
Wanneer is kinderfysiotherapie de juiste stap?
Ieder kind volgt zijn eigen unieke pad in het ontdekken van de wereld. Soms gaat dat met vallen en opstaan en soms merk je dat de motoriek niet helemaal vanzelf gaat. Je ziet dat je baby mijlpalen zoals rollen of kruipen overslaat, je peuter loopt op de tenen, of je schoolgaande kind ervaart moeite bij het schrijven of sporten. Bij twijfel over de motorische ontwikkeling is een kinderfysiotherapeutisch onderzoek de juiste eerste stap.
Bij Kinderfysiotherapie de Parel in Heemskerk onderzoeken we wat er speelt bij het kind. Als dat helder is, stellen we een behandelplan op, waarbij we samenwerken met ouders en kind aan een gerichte aanpak.
Intake en onderzoek
Een kinderfysiotherapeutisch onderzoek start altijd met een uitgebreid intakegesprek: we bespreken de hulpvraag, de voorgeschiedenis en hoe je kind functioneert in het dagelijks leven. Daarna volgt een lichamelijk onderzoek naar houding, gewrichtsmobiliteit, spierspanning en spontane motoriek, aangevuld met gevalideerde meetinstrumenten. Op basis van de bevindingen stellen we samen met de ouders een behandelplan op met concrete, haalbare doelen. De verslaglegging vindt plaats conform de KNGF-richtlijnen en de WGBO.
Hieronder vind je per leeftijdsgroep (baby & dreumes, peuter & kleuter, schoolgaand kind) de klachten waarvoor je bij ons terecht kunt en wat de behandeling inhoudt.
Twijfel je of je kind kinderfysiotherapie nodig heeft? We denken graag vrijblijvend met je mee.
Kinderfysiotherapie bij baby’s en dreumesen
De eerste twee levensjaren zijn cruciaal voor de motorische ontwikkeling van een kind. In deze periode legt een baby de basis voor alles wat daarna komt: houding, balans, kracht en beweging. Gaat iets in deze ontwikkeling anders dan verwacht, dan is vroeg ingrijpen belangrijk.
Bij Kinderfysiotherapie de Parel in Heemskerk zijn baby’s en dreumesen een specialiteit van Yvonne van Tintelen. Op indicatie vindt het
onderzoek en de behandeling ook aan huis plaats, in de vertrouwde omgeving van het kind. Hiervoor is een verwijzing van de jeugdarts nodig.
Veelvoorkomende klachten bij baby’s en dreumesen
Voorkeurshouding
De baby draait het hoofd steeds naar dezelfde kant. Kan leiden tot een afplatting van het hoofdje (plagiocefalie) of een scheefstand.
Afplatting of scheefstand hoofdje
Asymmetrie van de schedel door langdurige druk op één punt, ook wel plagiocefalie of brachycefalie genoemd.
Torticollis
Een verkorting of verhoogde spanning in de nekspier, waardoor het hoofd scheef staat of de bewegingsruimte beperkt is.
Huilbaby
Een baby die overmatig huilt of moeilijk te troosten is, waarbij lichamelijke oorzaken zoals spanning of bewegingsproblemen een rol kunnen spelen.
Motorische ontwikkelingsachterstand
Het achterblijven van grove of fijne motoriek ten opzichte van de verwachte mijlpalen voor de leeftijd.
Hoge spierspanning of overstrekken
Verhoogde spierspanning (hypertonie) waarbij de baby stijf aanvoelt of de neiging heeft sterk achterover te strekken.
Overige klachten bij baby's en dreumesen
De baby voelt slap aan, heeft moeite met het opbouwen van kracht of bereikt mijlpalen zoals omrollen, zitten of kruipen later dan verwacht.
Een alternatieve manier van voortbewegen waarbij het kind niet kruipt maar schuift op de billen. Dit kan invloed hebben op de verdere motorische ontwikkeling.
Een zenuwletsel in de schouder-armstreek, ontstaan tijdens de bevalling, waarbij de arm beperkt beweegt of kracht mist.
Een aangeboren standsafwijking van de voet die vroeg in beeld komt en waarbij kinderfysiotherapie onderdeel kan zijn van de behandeling.
Te vroeg of te klein geboren kinderen hebben soms een extra steuntje nodig bij de motorische ontwikkeling.
Bij aangeboren syndromen zoals het syndroom van Down ondersteunt kinderfysiotherapie de motorische ontwikkeling.
Aandoeningen die de motorische aansturing vanuit de hersenen beïnvloeden.
Ziekten zoals spinale spieratrofie (SMA) of Duchenne spierdystrofie waarbij de spierfunctie progressief achteruitgaat en begeleiding noodzakelijk is.
Een aangeboren afwijking van de wervelkolom met uiteenlopende gevolgen voor motoriek en houding.
Wat doet de kinderfysiotherapeut?
De behandeling is gericht op de specifieke hulpvraag. We werken spelenderwijs en betrekken ouders actief bij de behandeling.
Hantering- en positioneringsadviezen
Instructie aan ouders over til- en houdingsadviezen, met aanvullende oefeningen ter correctie van voorkeurshouding of schedelafplatting.
Posturale controle
Versterken van de hoofd- en rompbalans als fundament voor het aanleren van motorische mijlpalen.
Stimulering van mijlpalen
Spelenderwijs uitlokken van motorische ontwikkeling, van omrollen en tijgeren naar kruipen, zitten, staan en lopen.
Stimuleren van de motoriek
Bevorderen van de motoriek, van zowel grove als fijne motoriek.
Tummy Time coaching
Begeleiding bij buikligging om de nek- en rugspieren te versterken.
Symmetrietraining
Oefeningen voor gelijkwaardig gebruik van beide lichaamshelften.
Behandeling aan huis
Bij jonge baby’s of kinderen op verwijzing van de jeugdarts.
Babymassage
Binnenkort bij Kinderfysiotherapie de Parel!
Meetinstrumenten bij baby’s en dreumesen (0-2 jaar)
Om de motorische ontwikkeling objectief in kaart te brengen, werken we met gevalideerde meetinstrumenten. De uitkomsten worden vergeleken met de verwachte ontwikkeling voor de leeftijd van het kind, zodat we gefundeerd kunnen handelen.
Beoordeling van motorische status, gewrichtsmobiliteit en spierspanning (tonus).
De gouden standaard voor het meten van de brede ontwikkeling (1–42 maanden).
Meet de spontane motoriek in verschillende houdingen; sterke voorspeller voor motorische vertraging (0–18 maanden).
Neurologisch onderzoek voor vroegtijdig opsporen van tonusafwijkingen en cerebrale parese.
Objectieve meting van schedelasymmetrie met een thermoplastisch bandje of via digitale fotoanalyse.
Vermoed je een achterstand in de motorische ontwikkeling van je baby of dreumes?
Kinderfysiotherapie bij peuters en kleuters
Tussen het tweede en zesde levensjaar ontwikkelen kinderen in hoog tempo grove en fijne motoriek, coördinatie en evenwicht. Sommige kinderen ontwikkelen zich daarin anders dan leeftijdsgenoten. Ze vallen vaker, bewegen onhandiger, lopen op hun tenen of hebben moeite met knippen en kleuren. Bij Kinderfysiotherapie de Parel in Heemskerk brengen we in kaart wat er speelt en richten we ons op een behandeling die passend is voor jouw kind.
Veelvoorkomende klachten bij peuters en kleuters
Motorische ontwikkelingsachterstand
Het achterblijven van grove of fijne motoriek ten opzichte van de verwachte mijlpalen voor de leeftijd zoals lopen, klimmen of balans.
Developmental Coordination Disorder (DCD)
Het kind heeft moeite met het aanleren en automatiseren van motorische vaardigheden, ondanks normale intelligentie. Dit uit zich in veelvuldig vallen, angst bij bewegen en moeite met fijne motorische taken.
Tenenlopen (tenengang)
Het kind loopt structureel op de tenen, wat een signaal kan zijn van verhoogde spierspanning of een coördinatiestoornis.
Problemen met voorschoolse vaardigheden
Moeite met fijne motorische taken zoals krassen, kleuren, knippen en het vasthouden van een potlood die de basis leggen voor het schrijven.
Afwijkende stand van voeten en benen
Zoals platvoeten, varusstand benen (O-benen) en valgusstand benen (X-benen) of een naar binnen gedraaide voetstand.
Afwijkend looppatroon
Een looppatroon dat afwijkt van de normale ontwikkeling, zoals een asymmetrische gang of een stijve loopstijl.
Groeipijn
Pijnklachten, vaak in de avond of nacht, meestal rondom de bovenbenen, dijen, knieholtes, kuiten en scheenbenen.
Overige klachten bij peuters en kleuters
De peuter voelt slap aan, wordt snel moe of heeft moeite met activiteiten die kracht vragen, zoals klimmen of lang zitten.
Verhoogde spierspanning die de bewegingsvrijheid of het looppatroon beïnvloedt.
Moeite met het verwerken van zintuiglijke informatie uit de omgeving en het eigen lichaam. Bij een peuter is dit vaak zichtbaar in overreactiviteit, vermijding van bepaalde materialen of onrustig gedrag in een drukke omgeving.
Een aangeboren standsafwijking van de voet waarbij kinderfysiotherapie onderdeel kan zijn van de verdere behandeling na medische interventie.
Een chronische gewrichtsontsteking bij kinderen met gevolgen voor de motorische mogelijkheden en het dagelijks functioneren.
Herstel van mobiliteit, kracht en functie na botbreuken, operaties of een periode in gips of brace.
Spanningsgerelateerde of houdingsgerelateerde klachten in de nek- en hoofdregio.
Een inefficiënt ademhalingspatroon waarbij kinderfysiotherapie kan bijdragen aan een betere ademhalingstechniek.
Overgewicht dat de motorische ontwikkeling en het dagelijks bewegen belemmert.
Aangeboren aandoeningen zoals het syndroom van Down of spina bifida, waarbij kinderfysiotherapie de motorische ontwikkeling ondersteunt.
Aandoeningen zoals cerebrale parese (CP), spinale spieratrofie (SMA) of de ziekte van Duchenne (Duchenne spierdystrofie), waarbij de motorische aansturing of spierfunctie beïnvloed wordt.
Aandoeningen waarbij de stofwisseling invloed heeft op de motorische belastbaarheid en het dagelijks functioneren.
Wat doet de kinderfysio?
De behandeling bij peuters en kleuters is gericht op de specifieke hulpvraag van jouw kind. We sluiten aan bij zijn of haar ontwikkelingsfase en werken spelenderwijs. We betrekken ouders actief bij de behandeling. Thuis oefenen is een belangrijk onderdeel.
Posturale controle en grove motoriek
Training van de houdingsstabiliteit (core) als basis voor krachtige grove motoriek en een stabiel patroon bij staan, lopen, klimmen en springen.
Voorbereidende schrijfvaardigheden
Oefeningen gericht op zithouding en fijne vingerbewegingen als basis voor kleuren en tekenen, en het aanleren van een adequate pengreep.
Fijne motoriek
Training van handfunctie, ooghandcoördinatie en vingervaardigheid.
Voetstand en stabiliteit onderste keten
Spelenderwijs oefenen van de voetboogontwikkeling en actieve controle van enkel, knie en heup.
Motorische leerstrategieën (Variëren, Verbinden, Verzwaren)
Aanleren en automatiseren van bewegingen in de dagelijkse speelomgeving.
Functionele vaardigheidstraining (NTT)
taakgerichte training van activiteiten zoals fietsen en knippen in een herkenbare context.
Prikkelverwerking (SI)
Onderzoek en behandeling van sensorische informatieverwerking: de reactie van het kind op prikkels uit de omgeving en het eigen lichaam.
Houding
Aanpak van een verkeerde zit- of stahouding, scheefstand of vroege tekenen van scoliose.
Revalidatie na trauma
Herstel van mobiliteit en kracht na botbreuken, operaties, of een periode van gips of brace.
Orthopedische klachten
Herstel van de balans tussen belasting en belastbaarheid. Omdat een kinderlichaam nog groeit, is de aanpak altijd afgestemd op de groeifase.
Conditie & overgewicht (Vet Cool)
Deelname aan het programma Vet Cool om op een motiverende wijze te werken aan conditie en gezond bewegen.
Meetinstrumenten peuters en kleuters (2-6 jaar)
Om de motorische ontwikkeling objectief in kaart te brengen, werken we met gevalideerde meetinstrumenten. De uitkomsten worden vergeleken met de verwachte ontwikkeling voor de leeftijd van het kind, zodat we gefundeerd kunnen handelen.
Beoordeling van motorische status, gewrichtsmobiliteit en spierspanning (tonus).
Internationale standaard voor vroege detectie van coördinatiestoornissen (3–6 jaar).
Meting van de integratie tussen visuele waarneming en fijne motoriek.
Meet hoe een kind reageert op visuele, auditieve, tactiele, vestibulaire en proprioceptieve prikkels.
Instrument voor het meten van functionele vaardigheden en zelfstandigheid in de thuissituatie (tot 7,5 jaar).
Klinische standaard voor het kwantificeren van gegeneraliseerde hypermobiliteit.
Objectivering van spasticiteit en verhoogde spiertonus.
Maak je je zorgen over de motorische ontwikkeling van je peuter of kleuter?
Kinderfysiotherapie bij het schoolgaande kind
Bij schoolgaande kinderen en tieners komen motorische klachten vaak aan het licht door de hogere eisen van school, sport en dagelijks leven. Soms zie je dat je kind moeite heeft met schrijven, achterblijft in de gymles, last heeft van rugklachten of geblesseerd raakt bij sport. Dit zijn situaties waarbij kinderfysiotherapie uitkomst kan bieden.
Veelvoorkomende klachten bij schoolgaande kinderen
Developmental Coordination Disorder (DCD)
Moeite met aanleren en automatiseren van motorische vaardigheden, met gevolgen voor schrijven, fietsen, sport en schoolprestaties.
Schrijfproblemen
Moeite met schrijven, pengreep of het bijhouden van het schrijftempo.
Rugklachten en scoliose
Pijnklachten en/of een zijdelingse verkromming van de wervelkolom, vaak gerelateerd aan langdurig zitten, passieve houding of snelle groei.
Sportblessures
Acute of chronische blessures door sport.
Morbus Sever (hielpijn)
Ontsteking van de groeischijf in het hielbeen, vaak bij actieve sporters.
Osgood-Schlatter (knieklachten)
Pijnklacht net onder de knieschijf, veroorzaakt door overbelasting.
Onhandige motoriek, veelvuldig vallen of angst bij bewegen
Regelmatig botsen, vaak vallen of vermijden van bewegingssituaties.
Motorische ontwikkelingsachterstand
Achterblijven van grove motoriek ten opzichte van leeftijdsgenoten, merkbaar in de gymles of bij buitenspelen.
Afwijkend looppatroon of tenenlopen
Een looppatroon dat afwijkt van wat verwacht wordt voor de leeftijd.
Status na fractuur of immobilisatie
Herstel van mobiliteit, kracht en functie na een breuk, operaties of een periode van gips of brace.
Voetklachten en afwijkende voetenstand
Platvoeten of een afwijkend looppatroon dat overbelasting veroorzaakt.
Obesitas en overgewicht
Overgewicht dat bewegen en het dagelijks functioneren belemmert.
Overige klachten bij schoolgaande kinderen
Een passieve zit- of stahouding of een voorovergebogen bovenrug die klachten veroorzaakt of dreigt te veroorzaken.
Moeite met het verwerken van zintuiglijke informatie, met invloed op concentratie, bewegen en gedrag op school.
Pijnklachten in benen, knieën of heupen die samenhangen met snelle groei, met name in de puberteit.
Overbeweeglijke gewrichten die pijn of instabiliteit veroorzaken bij sport of dagelijkse activiteiten.
Een chronische gewrichtsontsteking met gevolgen voor motorische mogelijkheden en het dagelijks functioneren.
Aanhoudende klachten zonder direct aanwijsbare oorzaak, waarbij de kinderfysiotherapeut de balans tussen belasting en belastbaarheid in kaart brengt.
Spanningsgerelateerde of houdingsgerelateerde klachten in de nek- en hoofdregio, bij schoolgaande kinderen vaak gerelateerd aan een passieve houding, langdurig schermgebruik of spanningsopbouw tijdens schoolwerk.
Inefficiënt ademhalingspatroon, hyperventilatie of ademgerelateerde klachten bij inspanning.
Aandoeningen zoals cerebrale parese of spinale spieratrofie, waarbij de motorische aansturing of spierfunctie beïnvloed wordt.
Aandoeningen waarbij de stofwisseling invloed heeft op de motorische belastbaarheid.
Wat doet de kinderfysiotherapeut?
De behandeling bij schoolkinderen is gericht op de specifieke hulpvraag van jouw kind. We sluiten aan bij zijn of haar leeftijd en sportactiviteiten.
Schrijftraining
Oefenen van fijne motoriek, pengreep en lettervorming voor een leesbaar en vlot handschrift, met behulp van het SOS-2-NL instrument.
Houding en posturale controle
Gerichte oefeningen voor een actieve zit- en stahouding en een stabiele houdingsbasis ter preventie van rug- en nekklachten.
Schroth-therapie
Driedimensionale oefentherapie voor scoliose, gericht op actieve zelfcorrectie en een efficiënt ademhalingspatroon.
Revalidatie bij sportblessures of overbelasting
Gericht op weefselherstel, herstel van kracht en mobiliteit, en een veilige terugkeer naar sport.
Voetstand en stabiliteit onderste keten
Training voor een neutrale voetstand en goede uitlijning van de benen, ook bij intensieve beweging.
Conditie- en krachttraining
Verhoging van de fysieke belastbaarheid bij chronische aandoeningen of bij terugkeer naar sport.
Ademhalingstherapie en Groovtube
Aanleren van buikademhaling en ontspanningstechnieken, ondersteund door de Groovtube als visuele feedbacktool.
Motorische leerstrategieën (Variëren, Verbinden, Verzwaren)
Methodiek om bewegingen flexibel aan te leren en te automatiseren.
Functionele vaardigheidstraining (NTT)
Taakgerichte training van activiteiten in een herkenbare context.
Medical taping
Ondersteunende techniek met elastische tape als aanvulling op oefentherapie.
Prikkelverwerking (SI)
Onderzoek en behandeling van sensorische informatieverwerking van prikkels uit de omgeving en het eigen lichaam.
Revalidatie na trauma
Herstel van mobiliteit en kracht na breuken, operaties of immobilisatie.
Orthopedische klachten
Herstel van de balans tussen belasting en belastbaarheid, afgestemd op de groeifase van het kind.
Conditie & overgewicht (Vet Cool)
Deelname aan het programma Vet Cool om op een motiverende wijze te werken aan conditie en gezond bewegen.
Meetinstrumenten bij het schoolgaande kind (6-18 jaar)
Bij het schoolgaande kind gebruiken we meetinstrumenten die aansluiten bij de leeftijdsfase en de hulpvraag — van motorische tests tot specifieke instrumenten voor handschrift, kracht en conditie.
Beoordeling van motorische status, gewrichtsmobiliteit en spierspanning.
Internationale gouden standaard voor het identificeren van motorische beperkingen en DCD (3–25 jaar). Uitkomsten in percentielscores.
Enige in Nederland genormeerde instrument voor het objectiveren van handschriftkwaliteit en schrijfsnelheid (6–13 jaar).
Meting van functionele spierkracht tijdens dagelijkse taken (4–10 jaar).
Objectieve krachtsmeting in Newtons; sensitiever dan manuele testen.
Loopbandprotocol voor het bepalen van de maximale aerobe conditie (VO2-max).
Meting van functioneel uithoudingsvermogen.
Meting van explosieve kracht bij kinderen met een motorische beperking.
Gevalideerde oudervragenlijst voor het signaleren van motorische problemen in de dagelijkse participatie.
Meting van visueel-motorische integratie (fijne motoriek en ooghandcoördinatie).
Meet de reactie op zintuiglijke prikkels en de invloed op motoriek en gedrag.
Observatie-instrument voor het beoordelen van procesvaardigheden (plannen en uitvoeren) bij complexe motorische taken.
Maak je je zorgen over de motorische ontwikkeling of klachten bij jouw kind?
Veelgestelde vragen over klachten en behandeling
DCD staat voor Developmental Coordination Disorder. Dit is een coördinatiestoornis waarbij een kind moeite heeft met het aanleren en automatiseren van motorische vaardigheden, ondanks een normale intelligentie. Kinderen met DCD vallen vaker, zijn onhandiger dan leeftijdsgenoten, hebben moeite met schrijven, fietsen of sport. DCD wordt vaak pas gediagnosticeerd in de schoolleeftijd, wanneer de eisen van school en sport de problematiek zichtbaar maken. Kinderfysiotherapie richt zich op het aanleren van compensatiestrategieën en het automatiseren van bewegingen.
Tenenlopen (tenengang) is bij peuters tot ongeveer 3 jaar vaak een normale fase. Als een kind structureel op de tenen blijft lopen na het derde levensjaar, ook buiten spelsituaties, is het zinvol dit te laten onderzoeken. Aanhoudend tenenlopen kan een signaal zijn van verhoogde spierspanning, een coördinatiestoornis of neurologische factoren. Vroeg ingrijpen voorkomt compensatiepatronen. De kinderfysiotherapeut beoordeelt de oorzaak en stelt zo nodig een behandelplan op.
Een voorkeurshouding betekent dat een baby het hoofd steeds naar dezelfde kant draait. Dit kan een aangeboren oorzaak hebben (torticollis, een verkorting of verhoogde spanning in de nekspier) of zijn ontstaan door de ligging voor of tijdens de bevalling. Een voorkeurshouding kan leiden tot een afplatting van het hoofdje (plagiocefalie) of een scheefstand van de schedel. Vroeg behandelen geeft het beste resultaat. Bij baby’s tot circa 6 maanden zijn de herstelmogelijkheden het grootst.
De duur van de behandeling is afhankelijk van de ernst van de voorkeurshouding en de leeftijd van de baby. Bij een lichte voorkeurshouding bij een jonge baby zijn doorgaans 4 tot 8 behandelingen voldoende, gecombineerd met oefeningen en houdingsadviezen thuis. Bij een uitgesproken torticollis of schedelafplatting kan de behandeling langer duren. Na het intakeonderzoek geeft de kinderfysiotherapeut een verwachte behandelduur aan.
Morbus Sever is een groei-gerelateerde overbelastingsklacht aan de groeischijf van het hielbeen (apofysitis calcanei). Het komt voor bij actief sportende kinderen tussen 8 en 14 jaar, met name tijdens een groeispurt. Het kind heeft pijn aan de achterkant of onderkant van de hiel, vooral na het sporten. De klacht is niet gevaarlijk maar kan het bewegen en sporten belemmeren. Kinderfysiotherapie richt zich op het herstel van de belastbaarheid en een gefaseerde terugkeer naar sport.
Osgood-Schlatter is een groei-gerelateerde pijnklacht net onder de knieschijf, veroorzaakt door overbelasting van de groeischijf van het scheenbeen (apofysitis tibiae). Het komt voor bij sporters in de puberteit, met name bij activiteiten waarbij gesprongen, gerend of geschopt wordt. De klacht verdwijnt doorgaans vanzelf na de groeispurt, maar kinderfysiotherapie kan helpen bij het beheersen van de klachten en het aanpassen van de sportbelasting.
Kinderfysiotherapie de Parel werkt met gevalideerde meetinstrumenten die zijn afgestemd op de leeftijd en de hulpvraag van het kind. Voor baby’s worden onder meer de AIMS (Alberta Infant Motor Scale) en Bayley-III gebruikt. Voor peuters en kleuters de Movement ABC-3. Voor schoolgaande kinderen de Movement ABC-3-NL, SOS-2-NL (handschrift) en DCD-Q (oudervragenlijst). De uitkomsten worden vergeleken met de verwachte ontwikkeling voor de leeftijd, zodat de behandeling gefundeerd kan plaatsvinden.
Een kinderfysiotherapeutisch onderzoek brengt in kaart of er sprake is van een motorische achterstand, een kwalitatief bewegingsprobleem of een onderliggende aandoening. Op basis van het onderzoek wordt bepaald of kinderfysiotherapie de juiste zorg is en wat de behandeling kan bijdragen. Twijfel je of kinderfysiotherapie geschikt is voor jouw kind? Neem contact op met Kinderfysiotherapie de Parel in Heemskerk. We denken graag vrijblijvend mee.
